CỦA THIÊN TRẢ ĐỊA

Ngày xửa ngày xưa, ở một ngôi làng nọ, có hai người bạn chơi với nhau vô cùng thân thiết tên là Thiên và Địa. Thiên vốn là con nhà giàu có, tiền bạc dư dả, dung mạo khôi ngô lại được gia đình nuông chiều, suốt ngày chỉ biết dùi mài kinh sử bên cửa sổ với ước mộng đỗ đạt làm quan để rạng danh tổ tông, làm rạng rỡ xóm làng. Ngược lại hoàn toàn với bạn, Địa là một chàng trai nghèo khổ, mồ côi cha mẹ từ sớm, không một tấc đất cắm dùi, hàng ngày phải đi làm thuê làm mướn, cày thuê cuốc mướn, ai thuê gì làm nấy để đổi lấy bát cơm manh áo qua ngày.

Dẫu hoàn cảnh khác biệt một trời một vực, nhưng thấy Địa là người hiền lành, thật thà và có sức khỏe, Thiên đã ngỏ lời: "Anh Địa này, nhà tôi tuy giàu nhưng tôi chỉ mải mê đèn sách, không có ai lo liệu việc cửa nhà, đồng áng. Hay là anh về ở hẳn với tôi, hàng ngày anh làm lụng nuôi tôi ăn học, mọi việc nặng nhọc anh gánh vác giúp. 

Sau này nếu tôi đỗ đạt làm quan, vinh hoa phú quý tột đỉnh, tôi nhất định sẽ không quên công lao trời biển của anh, anh em ta sẽ cùng hưởng phúc, cùng chia sẻ ngọt bùi như ruột thịt." Vốn là người trọng tình nghĩa lại tin tưởng bạn tuyệt đối, Địa chẳng ngần ngại mà đồng ý ngay. Suốt hơn mười năm ròng rã, Địa đã đổ biết bao mồ hôi công sức trên đồng ruộng, thức khuya dậy sớm, chịu nắng xối mưa dầm, bao nhiêu tiền bạc tích cóp được từ việc bán mặt cho đất bán lưng cho trời đều đem dâng hết cho Thiên sắm sửa lều chõng, cơm gạo và sách quý để đi thi kinh kỳ.

Trời chẳng phụ lòng người chân chính, trong kỳ thi đình năm ấy, Thiên đã đỗ Trạng nguyên và được triều đình bổ nhiệm làm quan to tại một vùng đất xa xôi, lộng lẫy với dinh cơ nguy nga. 

Nghe tin bạn đỗ đạt, Địa mừng rỡ khôn xiết, nước mắt tuôn rơi vì ngỡ ngày thoát cảnh nghèo hèn, khổ cực đã đến. Anh khăn gói quả mướp, lội suối băng rừng, vượt hàng trăm dặm đường xa lặn lội tìm đến dinh cơ của Thiên để chúc mừng bạn. Thế nhưng, khi thấy người bạn cũ trong bộ dạng rách rưới, chân tay lấm lem bùn đất, áo quần hôi hám đứng trước phủ đường sang trọng, Thiên bỗng cảm thấy hổ thẹn vô cùng trước đám quan lại địa phương và lính hầu. 

Hắn lật lọng, sai lính canh đuổi Địa ra khỏi cổng như đuổi một kẻ hành khất bẩn thỉu, thậm chí còn quát mắng nhiếc móc Địa là kẻ nhận vơ, không hề quen biết, hòng xóa sạch dấu vết quá khứ nghèo hèn.

Đau đớn, xót xa và thất vọng tột cùng vì bị người bạn thân nhất phản bội, Địa lủi thủi ra về trong cơn tuyệt vọng. Đang lúc ngồi khóc nức nở bên bờ sông vắng, định quyên sinh cho rảnh nợ đời, thì bỗng một cụ già râu tóc bạc phơ, đôi mắt hiền từ hiện ra (đó chính là Bụt). 

Thương cảm cho tấm lòng trung hậu của người hiền bị vùi dập, Bụt ban cho Địa một chiếc gậy thần và một chiếc bát tiên, dặn rằng hễ gõ gậy xuống đất là ước gì có nấy. Nhờ bảo vật nhiệm màu, Địa bỗng chốc trở nên giàu sang, nhà cửa lộng lẫy nguy nga hiện ra giữa vùng quê nghèo, ruộng vườn thẳng cánh cò bay, tôi tớ tấp nập, nhưng anh vẫn giữ bản tính thiện lương, đem tiền bạc giúp đỡ dân nghèo quanh vùng.

Tiếng đồn về sự giàu có kỳ lạ và bảo vật của Địa nhanh chóng lan đến tai Thiên. Vốn tính tham lam không đáy và đố kỵ, Thiên tìm đến tận nơi để dò xét thực hư. Khi nhận ra người giàu sang bậc nhất kia chính là Địa, Thiên vừa kinh ngạc vừa nảy sinh ý đồ chiếm đoạt cho bằng được. Hắn dùng lời ngon tiếng ngọt gạ gẫm Địa đổi toàn bộ gia sản, chức quan Trạng nguyên lẫy lừng và cả vợ con của mình để lấy căn nhà gỗ cùng bảo vật thần kỳ của Địa. 

Vì không màng danh lợi phù du lại muốn thoát khỏi sự phiền phức của kẻ phản trắc, Địa đồng ý đổi ngay. Hai bên làm giấy cam kết rõ ràng, ký tên điểm chỉ trước sự chứng kiến của thần linh đất trời.

Thiên hí hửng vô cùng, sau khi nhận bàn giao, hắn lập tức đuổi hết mọi người ra ngoài để hưởng thụ bảo vật một mình. Hắn cầm gậy thần gõ mạnh xuống đất, miệng lẩm nhẩm mong ước vàng bạc châu báu tuôn ra như suối. Thế nhưng lạ thay, ngay khi đầu gậy vừa chạm đất, một tiếng nổ lớn vang lên, tất cả dinh cơ lộng lẫy bỗng chốc tan biến thành mây khói trong nháy mắt. Căn nhà gỗ rách nát, dột nát năm xưa của Địa hiện ra nguyên hình, bảo vật thần kỳ cũng hóa thành một mẩu củi mục và mảnh sành vụn không đáng một xu. Thiên bỗng chốc trở lại cảnh trắng tay, nghèo khổ hơn cả lúc bắt đầu khởi nghiệp. 

Hắn hối hận, tủi nhục vô cùng, cứ quanh quẩn bên góc nhà cũ kêu gào thảm thiết, cuối cùng chết đi hóa thành loài chim nhỏ suốt ngày bay quanh bờ bụi, khóc mướn kêu những tiếng thê lương nghe như: "Của Thiên trả Địa! Của Thiên trả Địa!".